Bergen-Belsen

Bergen-Belsen was een van de grootste concentratiekampen in Duitsland en lag in de provincie Hannover. Onder de naam Stalag XI C/311 was het vanaf 1939 tot aan de bevrijding op 15 april 1945 een krijgsgevangenenkamp voor politieke tegenstanders. Vanaf 1943 werd het ook een concentratiekamp voor onder meer joden. Het kamp werd bevolkt door vele mensen die niet meer in staat waren om te werken, dwangarbeiders en geëvacueerde gevangenen uit andere kampen. Door de slechte omstandigheden, ondervoeding en uitputting lag het sterftecijfer enorm hoog. Ondanks dat er geen gaskamers aanwezig waren in Bergen-Belsen is het geschatte aantal doden ruim 70.000. 

Titel: Bergen-Belsen 1943 tot 1945

Auteur: Eberhard Kolb

Aantal pagina's: 114

Druk: 1986

Uitgever: Vandenhoeck & Ruprecht

 

Het boek is opgebouwd uit 2 delen. In het eerste deel wordt de geschiedenis van het kamp Bergen-Belsen besproken en welke functie het kamp door de tijd heeft gehad. In het tweede deel wordt het leven in het kamp besproken aan de hand van dagboek aantekeningen van gevangenen. Door het bijhouden van een dagboek door gevangenen hebben we authentieke getuigenissen van het deprimerende leven in het Bergen-Belsen.

 

Titel: Dagboek uit Bergen-Belsen

Auteur: Renate Laqueur

Aantal pagina's: 159

ISBN: 90 214 9483

Druk: Tweede druk als Salamander 1979

Uitgever: Em. Qeurido's

 

In november 1943 werd Renata Laqueur, dochter van een Amsterdamse hoogleraar, met haar man gearresteerd en overgebracht naar het Judendurchganglager Westerbork. Vier maanden later behoorde zij tot de groep, die overgebracht werd naar het kamp Bergen-Belsen. Daar begon zij met het schrijven van een dagboek: ondanks de peilloze misère die Bergen-Belsen kenmerkte bracht zij het op, dat schrijven vol te houden tot het haar in december 1944 onmogelijk werd. In april 1945 werd zij met een deel van de joodse kampbevolking van Bergen-Belsen door het stervende nazi regime rond gezeuld in een trein, die begin mei door de Russen bevrijd werd. 

Titel: De kinderbarak van Bergen-Belsen

Auteur: Hetty E. Verolme

Aantal pagina's: 304

ISBN: 978 90 597 7620 3

Druk: 2011

Uitgever: Omniboek

 

Het meisje Hetty Werkendam verbleef veertien maanden in de kinderbarak van vernietigingskamp Bergen-Belsen. Met haar broertjes, maar gescheiden van haar ouders. Ze wist zeker dat ze het niet zou overleven. Maar dat gebeurde wel. Dit is haar verhaal. Als een van de oudste kinderen werd Hetty de Kleine Moeder van zon veertig kinderen in de armzalige barak 211 van vernietigingskamp Bergen-Belsen op de toch zo mooie Lüneburger Heide. Met haar veertien jaar een onmenselijke taak. Maar nog onmenselijker waren de verschrikkingen waar zij en haar lotgenootjes aan werden blootgesteld. Maar ze bood weerstand tegen honger, ziektes en slaag.  

Titel: De kleine moeder van Bergen-Belsen

Auteur: Hetty Verolme

Aantal pagina's: 268

ISBN: 978 94 0190 323 3

Druk: 2014

Uitgever: Omniboek

 

Hetty Werkendam is nog maar een meisje als zij samen met haar ouders en haar broertjes wordt gedeporteerd naar Bergen-Belsen. Na enige tijd worden daar de kinderen en de volwassenen van elkaar gescheiden. De slechts iets oudere Margot en Anne Frank worden naar een vrouwenbarak gestuurd. Zij overleven het kamp niet. Hetty en haar broertje komen terecht in de kinderbarak van Bergen-Belsen. Als een van de oudste kinderen wordt Hetty de 'kleine moeder' van zo'n veertig kinderen. Zelfs is ze dan nog maar veertien jaar oud. Hetty en haar lotgenootjes bieden weerstand aan angst, honger, ziekte en geweld. 

Titel: En misschien was dat nog maar het begin - Dagboek uit Bergen-Belsen 1944-1945

Auteur: Hanna Levy-Hass

Aantal pagina's: 114

ISBN: 90 293 9702 0

Druk: 1980 

Uitgever: Het Wereldvenster Baarn

 

Hanna Levy-Haas, een Joegoslavische jodin, werd in de zomer van 1944 naar het concentratiekamp Bergen-Belsen gedeporteerd. Zij bleef er tot de bevrijding van het kamp door de troepen van de Sovjetunie. Tijdens haar verblijf in Bergen-Belsen hield ze zorgvuldig een dagboek bij. Door haar bijna klinische observatie, waardoor een afstandelijkheid tussen auteur en de gebeurtenissen ontstaat, krijgt de hedendaagse lezer een indrukwekkend en beklemmend beeld van het lijden van de slachtoffers van de nazi terreur. De tweede helft van het boek bevat een gesprek tussen Hanna Levy-Haas en de Duitse journaliste Eikel Geisel. 

Titel: Het moordhol Bergen-Belsen

Auteur: Max Hakkert

Aantal pagina's: 32

Druk: 1945

 

Dit is een klein boekje met het verhaal van Max Hakkert over zijn reis naar en verblijf in de kampen Westerbork en Bergen-Belsen.

 

Titel: Na zonsopgang

Auteur: Ben Shephard

Aantal pagina's: 288

ISBN: 90 254 2613 1

Druk: 2005

Uitgever: Contact

 

Toen de Britse troepen kamp Bergen-Belsen bevrijdden in de tweede week van april 1945, deden ze ontdekkingen die de wereld schokten. In het kamp lagen tienduizend lijken opgestapeld, te wachten om begraven te worden. Minstens vijftigduizend mensen leden aan vlek-typhus, uithongering en dysenterie. De vraag was hoeveel van de nauwelijks levenden nog gered konden worden. Een noodhulp-operatie werd op touw gezet. Terwijl de oorlog voortduurde, stuurde het Britse leger medische troepen naar Bergen-Belsen. Ze werden bijgestaan door vrijwilligers uit Engeland, Ierland, Zwitserland, Belgie en de Verenigde Staten. Twee maanden lang deed iedereen zijn uiterste best zoveel mogelijk slachtoffers te redden van de dood.

Titel: Oorlog in foto's Bergen Belsen - Zeldzame foto's uit oorlogsarchieven

Auteur: Ian Baxter

Aantal pagina's: 158

ISBN: 978 90 453 1749 6

Druk: 2015

Uitgever: BBNC

 

Eén beeld zegt meer dan duizend woorden, zo luidt het gezegde. Dat geldt zeker voor de foto's uit de Tweede Wereldoorlog, de oorlog waarin de fotografie hoogtij vierde. In de Eerste Wereldoorlog werden nog tekenaars en andere kunstenaars naar het front gestuurd om hun beelden te schetsen, terwijl de Vietnamoorlog en latere conflicten toch vooral televisieoorlogen waren. De Tweede Wereldoorlog werd verslagen door journalisten, en hun woorden dienden met foto's geïllustreerd te worden. Het thuisfront hunkerde hiernaar.  

Titel: Vier gelijke stenen - Op de vlucht voor de Holocaust

Auteur: Marion Blumenthal

Aantal pagina's: 101

ISBN: 90 74274 02 1

Druk: 2006

Uitgever: Verbum

 

Marion Blumenthal woonde in Duitsland toen ze met haar familie moest vluchten voor de nazi's. Ze willen via Nederland de overtocht maken naar Amerika, maar door de Duitse bezetting van Nederland ging de reis niet door. Ze werden als vluchtelingen ondergebracht in kamp Westerbork. Na enkele jaren werd de familie Blumenthal gedeporteerd naar het concentratiekamp Bergen-Belsen. Marion, haar moeder en haar broer overleven de holocaust, maar Marions vader bezwijkt enkele dagen na de bevrijding. Marion is op dat moment acht jaar. 

Titel: Zeven opstellen over Bergen-Belsen

Auteur: Abel J. Herzberg

Aantal pagina's: 120

ISBN: 90 214 9768 9

Druk: Achtste druk 1998

Uitgever: Em. Querido's

 

Amor fati, 'De aanhankelijkheid aan het levenslot: verscheen in november 1996. In het voorwoord schrijft de auteur: 'Deze artikelen zijn gebundeld op grond van de overweging dat verbreiding van de kennis omtrent feiten, toestanden en stemmingen in de concentratiekampen van betekenis moet zijn voor het begrijpen van de problemen der samenleving. Dat velen daarbij reeds zijn voorgegaan, doet hieraan niet af. Alle uitingen van tijdgenoten die het gebeurde aan den lijve ondervonden hebben, zijn uiteraard subjectief, en daarop pretendeert dit boekje geen uitzondering te zijn.