Ravensbrück

Concentratiekamp Ravensbrück, het grootste vrouwenkamp in het Duitse Rijk, lag ten noorden van Berlijn in het Pruisische dorp Ravensbrück. De eerste vrouwelijke gevangenen werden in 1939 overgebracht uit concentratiekamp Lichtenburg. In april 1941 werd een mannenkamp toegevoegd dat ook onder bevel stond van de commandant van het vrouwenkamp, Fritz Suhren. In juni 1942 werd ook het aangrenzende 'jeugdbeschermingskamp' in gebruik genomen. Het vrouwenkamp werd voortdurend uitgebreid tot aan 1945. In het kamp ontstond een industrieel complex met verschillende productiefaciliteiten waar vrouwelijke gevangenen dwangarbeid moesten verrichten dat traditioneel als vrouwenwerk werd beschouwd, zoals naaien, weven of knopen. Naarmate de oorlog vorderde werden meer dan 40 subkampen opgericht. Tussen 1939 en 1945 werden ca. 120.000 vrouwen en kinderen, 20.000 mannen en 1200 meisjes en jonge vrouwen geregistreerd als gevangenen. Tienduizenden van hen werden vermoord, stierven aan honger en ziekte of werden gedood tijdens medische experimenten. Begin 1945 richtte de SS een voorlopige gaskamer in naast het crematorium waar tussen januari en april 1945 ca. 5000 en 6000 gevangenen werden vergast. Kort voor het einde van de oorlog evacueerde het internationale Rode Kruis zo'n 7.500 gevangenen naar Zweden, Zwitserland en Frankrijk. Na een evacuatieorder van Himmler liet de commandant van Ravensbrück, de resterende 20.000 gevangenen in kolommen marcheren naar het noordwesten. Op 30 april 1945 bevrijdde het Rode Leger het kamp en de ongeveer 2.000 zieke gevangenen die waren achtergelaten. 

Titel: De meisjes van Ravensbrück

Auteur: Anna Ellroy

Aantal pagina's: 430

ISBN: 978 90 245 8258 7

Druk: 2020

Uitgever: Luitingh-Sijthoff

 

Berlijn, 1989. Terwijl de muur tussen Oost- en West-Duitsland valt, zorgt Miriam Winter voor haar stervende vader Henryk. Wanneer Miriam een kamptatoeage onder zijn horlogebandje ontdekt, begint haar zoektocht naar Henryks geheime verleden. Verstopt achter in een kledingkast vindt Miriam in een tas een gevangenen-uniform uit het Ravensbrück-vrouwenkamp. In de zoom van de jurk blijken geheime brieven aan haar vader te zitten, die daar al die jaren onontdekt zijn gebleven. Het zijn indringende brieven van een jonge vrouw. Al snel beseft Miriam dat deze vrouw, Frieda, de verloren liefde van haar vader is. Via Frieda's hartbrekende verhalen over ontberingen, opoffering en uithoudingsvermogen, legt Miriam de puzzelstukjes bijeen.

Titel: Een verborgen herinnering - Tekeningen van Aad Breur uit Ravensbrück

Auteur: Dunya Breur

Aantal pagina's: 272

ISBN: 90 6278 589 1

Druk: 1983

Uitgever: Tiebosch

 

De schilderes Aat Breur-Hibma en haar man Krijn Breur gingen na de Duitse inval in Nederland, mei 1940, in het verzet. Ze werden verraden en in november 1942 gearresteerd. Krijn in Den Haag, Aat in Amsterdam. Krijn werd gemarteld en gefusilleerd, Aat kwam via verscheidene gevangenissen in september 1943 als 'Nacht und Nebel' gevangene in Ravensbrück terecht, waar ze op 29 april 1945 door het Russische leger werd bevrijd. Hun dochter Dunya kreeg de potloodtekeningen die haar moeder met levensgevaar in gevangenschap maakt, onder ogen en na vele jaren werden deze eindelijk gepubliceerd. 

Titel: Mijn naam is Selma

Auteur: Selma van de Perre

Aantal pagina's: 239

ISBN: 978 94 0045 0459 5

Druk: 2020

Uitgever: Thomas Rap

 

Vrijwel alles raakte ze kwijt: haar ouders, haar zusje, haar naam, haar identiteit. Ze overleefde de gruwelen van vrouwenkamp Ravensbrück en tekende haar verhaal op. Het resultaat is een hartverscheurend, glashelder en optimistisch verhaal vol verlies - maar vooral vol levenslust.

Titel: Ravensbrück - Geschiedenis van het concentratiekamp voor vrouwen

Auteur: Sarah Helm

Aantal pagina's: 800

ISBN: 978 90 263 2111 5

Druk: 2015

Uitgever: Ambo / Anthos

 

`Ravensbrück' van Sarah Helm is het standaardwerk over het grootste en beruchtste concentratiekamp voor vrouwen. In de Tweede Wereldoorlog hebben 160.000 vrouwen van alle standen en nationaliteiten gevangen gezeten in dit kamp. Zij werden gruwelijk en onmenselijk behandeld en velen van hen vonden er de dood door ondervoeding, zware dwangarbeid, medische experimenten en executies. Op basis van interviews, ooggetuigenverslagen en onderzoek in archieven vertelt Sarah Helm het volledige verhaal van Ravensbrück, van de oprichting van het kamp in 1939 tot aan de bevrijding in 1945.